De typen Europeaan
Trotse Nederlander

Soms lijkt het wel of deze maatschappij alles wat van buiten komt hoger aanslaat dan wat eigen is, denkt u weleens. Uw kleinkinderen vieren uitgebreid Halloween, maar aan het lampionnenfeest van Sint-Maarten doen ze niets meer. Is dan iedereen vergeten hoe het kleine Nederland de wereld ontdekte, hoe grootste denkers aan de wieg stonden van menig uitvinding, hoe de Nederlandse democratie het land tot voorspoed bracht? U gunt iedereen het beste, maar het irriteert u dat u voor racist wordt versleten als u zegt dat een land niet oneindig immigranten kan opnemen. U bent geen racist, maar er is in uw ogen een einde aan het absorptievermogen van een samenleving. Sommigen onder u vrezen dat wat in Nederland de afgelopen eeuw is bevochten – de homorechten, het recht op abortus – door toenemende invloed van buiten onder druk komt te staan.

  • 33,9 procent van de Nederlanders denkt zoals u
  • U bent waarschijnlijk tussen de 35 en 55 jaar
  • U bent vaker een man dan een vrouw


Goedwillende Europeaan

U ziet veel meer voordelen in open grenzen dan nadelen. Alleen al het gemak waarmee u door Europa reist of in het buitenland boeken koopt ervaart u als een weldaad. Natuurlijk ziet u ook nadelen, maar die wegen in uw gedachten minder zwaar dan de voordelen. Zo vertelt u op verjaardagsfeestjes met eurosceptici graag dat Europa volgens u alleen in gezamenlijkheid de vrede kan waarborgen. Gaat het over economie, dan wijst u op de opkomende economieën India en China, waartegen Europa alleen in gezamenlijkheid weerstand kan bieden. U voelt de verantwoordelijkheid om mensen uit armere delen van Europa vooruit te helpen. En dan hebben we het nog niet eens over klimaatverandering, waar een klein Europees land in zijn eentje helemaal niets tegen kan doen. Dat moet met zijn allen.

  • Ruim een derde van de Nederlanders is Goedwillende Europeaan (33.7 %)
  • Het zijn meer vrouwen dan mannen
  • Het merendeel (61.4%) is hoger opgeleid (61.4%)


Sociale Europa-veranderaar

Er zijn van die dingen waar u met uw hoofd niet bij kan. Dat er Europese subsidie kan zijn voor een bedrijf dat een fabriek uit het ene Europese land naar het andere verplaatst bijvoorbeeld – u las het op internet, maar er stond niets over wat er met die mensen moest gebeuren die eerst in die fabriek werkten. In wiens voordeel is zoiets? U vreest dat alleen de fabriekdirecties er garen bij spinnen, niet de arbeiders. In uw ogen is het zo: de mensen die de middelen hebben om in Brussel te pleiten voor hun hachje, die krijgen er het meest voor elkaar. Maar altijd is iemand de dupe, terwijl Europa er juist zou moeten zijn om de kleine mensen te beschermen. Maakten ze u de baas, dan zou u dat mechanisme meteen veranderen: u zou bij alle wetten en besluiten eerst eens goed nadenken over de rechtvaardigheid ervan voor gewone mensen.

  • Bijna vier procent van de Nederlanders staat er precies zo in als u. 
  • U bent vaker een vrouw dan een man
  • U bent vaak tussen de 35 en 55 jaar

Handelseuropeaan

Gaat het over Europa, dan denkt u altijd aan het ontstaan van de Unie. In het begin heette het de ‘Europese Gemeenschap voor kolen en staal’, een samenwerking gericht op handel. Wat een goed idee was dat – het bracht Nederland voorspoed. Stel eens voor hoe het zou zijn als een paprikateler uit het Westland bij iedere grens importtarieven zou moeten aftikken. Dan zouden die hypermoderne kassen van nu, waarmee het kleine Nederland een grote speler op het groentetoneel blijft, er nooit zijn gekomen. U ziet trouwens ook niet hoe Nederland zich in zijn eentje kan wapenen tegen nieuwe dreigingen zoals het internationaal terrorisme of cyberdreiging. Dus vragen ze het u, dan zegt u: Europa, ja. Maar u zegt ‘maar’. Want het Europees project kan wel wat aangepast: landen die zich niet aan de begrotingsdiscipline houden, mogen van u best wat strenger aangepakt.

  • U bent drie keer zo vaak een man als een vrouw
  • U deed waarschijnlijk Havo of VWO
  • Ongeveer 8 procent van de Nederlanders denkt als u

Ho-eens-even-Europeaan

Iemand moet het zeggen, vindt u. Dan u maar: Wie uit het buitenland naar Nederland komt, kan niet zomaar al zijn normen mee-importeren. Het is van de gekke als een vader de juf van zijn zoontje geen hand wil geven, maar tegelijk wel Nederlandse huursubsidie krijgt. Of dat er in dit geëmancipeerde land vrouwen zijn die om de haverklap in de dokterswachtkamer zitten omdat ze een tekort aan vitamine D hebben, alleen doordat ze zich van top tot teen in lappen hullen. Ieder zijn meug natuurlijk, maar als je naar Nederland komt, dan zijn er ook Nederlandse waarden: respect, burgerschap, bescheidenheid.

U staat achter het idee van de EU, maar u heeft er een ongemakkelijk gevoel bij. Het is ver weg en onbereikbaar en lijkt steeds verder uit te dijen. Het is tijd voor een pas op de plaats en grotere democratische controle, want u het gevoel dat sommigen meer profiteren dan anderen.

  • U zou goed ouder dan 65 kunnen zijn
  • U bent vaker man dan vrouw
  • Bijna 15% van de Nederlanders denkt net als u

Enthousiaste Europeaan

Je kan overal wel over zeuren, maar Europa is gewoon goed, vindt u. Het brengt kleine landen voorspoed en vooruitgang en daar profiteren de anderen weer van. Vragen ze het u, dan noemt u Europa een project dat met visie is ontworpen. U kunt dure woorden als rechtvaardigheid gebruiken, maar het ook in gewone taal zeggen: het is gewoon gaaf, daar zou best eens wat meer aandacht voor kunnen zijn. Het is jammer dat de successen van Europa in de lidstaten vaak als nationale successen worden gevierd, terwijl mensen bij tegenslag met de vinger in de keel naar Brussel wijzen. U ziet Europa als een gemeenschap van waarden: van u mag er met harde hand worden ingegrepen als een lidstaat zich misdraagt – als er rechters worden ontslagen of journalisten in de cel gegooid. Die Europese waarden gunt u ook immigranten van buiten Europa, die er vaak niet meteen bekend mee zijn. Daar moeten ze bij geholpen worden.

  • U bent vaker jong dan oud
  • U bent vaker man dan vrouw
  • Ongeveer 6 procent van de Nederlanders denkt met u mee
Methodologie
Hoe is dit Kieskompas tot stand gekomen?

Het ‘Welke Europeaan ben jij’-Kieskompas van Trouw is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Trouw en Kieskompas, in de aanloop naar de Europese Parlementsverkiezingen op 23 mei in Nederland. Dit Kieskompas is misschien niet wat je van ons gewend bent. We vertellen je deze keer niet hoe de deelnemende partijen denken over bepaalde stellingen, maar vergelijken jouw antwoorden op de stellingen met ‘typen Europeanen’.

Hoe zijn de stellingen in het Kieskompas bepaald?

Kieskompas ontwikkelt voor de aankomende Europese Parlementsverkiezingen in verschillende Europese landen een Kieskompas. Om te onderzoeken welke onderwerpen Nederlanders het belangrijkst vinden, is onder 5315 Nederlanders een panelonderzoek uitgevoerd, waarop meer dan 80 stellingen werden voorgelegd. Op basis van dit onderzoek hebben we een reeks stellingen geselecteerd, waarbij we keken naar latentie, thema, schaling en opinie-spreiding. Zo zorgen we ervoor dat we onderscheid kunnen maken tussen de verschillende politieke persona’s op de drie dimensies die hierbij in acht worden genomen. Deze drie dimensies zijn aan de hand van verschillende analyses bepaald. De definitieve lijst met stellingen die in dit Kieskompas voorkomen is in samenspraak met de redactie van Trouw vastgesteld.

Hoe zijn de politieke persona’s in het Kieskompas bepaald?

Aan de bepaling van de politieke persona’s gaat heel wat wetenschappelijk onderzoek vooraf. We hebben onder 5315 Nederlanders een panelonderzoek afgenomen, waarin we over een groot aantal onderwerpen vragen stelden. Op basis van deze gegevens, kunnen we een reeks analyses uitvoeren die ons iets vertellen over de samenhang tussen verschillende stellingen en over de clusters van Nederlanders die gelijkaardige antwoorden geven op de verschillende stellingen.

Om de persona’s te ontwikkelen, hebben we clusteranalyses, factoranalyses, principal component analyses, betrouwbaarheidsanalyses en correlatie-analyses uitgevoerd op de stellingen uit het grootschalige panelonderzoek. Hieruit kwamen drie dimensies naar voren, net als zes clusters. De combinatie van deze elementen vormt de basis voor de ontwikkeling van de politieke persona’s.

Na de bepaling van de politieke persona’s kunnen we op basis van de gewogen gegevens van het panelonderzoek bepalen welke kenmerken deze politieke persona’s hebben. Zo krijgen we niet alleen een beeld van de meningen van deze persona’s, maar ook van hun leeftijdsverdeling, geslacht, opleidingsniveau, en veel meer! Op die manier kunnen we van elk persona een ‘gemiddelde’ beschrijving geven. De gegevens hiervoor zijn door Kieskompas aangeleverd, de beschrijvingen zijn door Trouw opgesteld.

Hoe zijn de posities van de politieke persona’s op de stellingen bepaald?

Na het bepalen van de zes politieke persona’s, kunnen we gaan kijken hoe elk persona op de stellingen heeft geantwoord. Om ervoor de zorgen dat de politieke persona’s zichzelf eer aandoen, en er dus duidelijk onderscheid tussen de verschillende persona’s ontstaat in de positionering op de stellingen, is er op basis van de grootste proporties op de antwoordschaal middels een complexe set regels bepaald welke uiteindelijke positie een specifiek persona inneemt op een stelling.

Als u nog vragen heeft over de totstandkoming van de politieke persona's of de tool, neem dan gerust even contact op.