Resultaten opinie-onderzoek Kieskompas
14 januari 2020: Rapportcijfers en emoties bij de Nederlandse politiek

Ter afsluiting van 2019 vroegen wij 7249 Nederlanders niet alleen om het afgelopen jaar te evalueren (zie het nieuwsbericht hieronder), maar ook de Nederlandse politiek. Hoe tevreden zijn Nederlanders over het huidige kabinet en welke emoties komen naar boven als ze aan de Nederlandse politiek denken?

Om hier achter te komen vroegen wij hen allereerst: 'Als u het huidige kabinet een rapportcijfer zou moeten geven, wat zou dat dan zijn?' Zoals u in de onderstaande grafiek kunt zien, geven Nederlanders het kabinet (op een schaal van 0 t/m 10) gemiddeld een 4,66. De hoogste rapportcijfers worden uitgedeeld door de eigen achterbannen van de regeringspartijen, terwijl de achterbannen van PVV, Forum voor Democratie en de SP het meest kritisch zijn.

Als we kijken op welke manier deze gemiddelde rapportcijfers tot stand komen, zien we dat meer dan 80% van de VVD stemmers het kabinet een 6 of hoger geeft, waarbij het opvalt dat niemand het kabinet een 10 geeft. Van de mensen die op de PVV zou stemmen geeft minder dan 10% het kabinet een 5 of hoger. Meer dan een kwart van de PVVers geeft zelfs een 0.

Tevens vroegen wij Nederlanders hoe tevreden ze waren over de verschillende regeringspartijen in de regering. ChristenUnie kreeg van Nederlanders het hoogste rapportcijfer (4.48), terwijl VVD het laagste rapportcijfer (3.45) kreeg.  Bij de eigen achterban doet de VVD het met een gemiddelde score van 6.95 nog steeds goed. U kunt de gemiddelde score per partij voor de vier regeringspartijen aflezen door linksboven in de figuur de partij te selecteren.

Om een beter beeld te krijgen van hoe mensen naar de Nederlandse politiek in het geheel kijken, vroegen wij mensen in welke mate ze wantrouwen, verveling, hoop, angst, respect en woede voelden als ze aan de Nederlandse politiek denken. U kunt de gemiddelde score per partij van deze emoties aflezen door linksboven in de figuur een selectie te maken.

Hieronder kunt u voor de emoties 'hoop' en 'woede' aflezen op welke manier de gemiddelde score per partij tot stand is gekomen. De partijen staan gerangschikt naar hun gemiddelde score. Zoals u zult zien, zijn het over het algemeen vrij gelijkaardige partronen.

2 januari 2020: Hoe denken Nederlanders over 2019?

Gelukkig nieuwjaar! Hoe denken Nederlanders over 2019 ten opzichte van 2018? Vinden ze dat hun eigen leven er op vooruit is gegaan? Ging Nederland er op vooruit? Of zelfs de wereld? Beste een ingwikkelde vraag, waarbij veel mensen aangeven 'Neutraal' te zijn.

In de onderstaande grafiek valt het allereerst op dat Nederlanders over het algemeen positiever zijn over de ontwikkeling van hun eigen persoonlijke leven, dan over de ontwikkeling van Nederland, Europa of de wereld. Zo'n 38% van de Nederlanders is het er (helemaal) mee eens dat 2019 voor hen persoonlijk een beter jaar was dan 2018, terwijl slechts 11% van mening is dat 2019 voor de wereld een beter jaar was.

Als we hier wat dieper op ingaan, zien we grote verschillen tussen leeftijdsgroepen. Zo zien we dat jongeren zowel voor hen persoonlijk als op grotere schaal 2019 veel vaker een beter jaar vonden dan 2018, in vergelijking met oudere mensen. Bijna 60% de Nederlanders tussen 18-34 jaar is het er (helemaal) mee eens dat 2019 voor hun persoonlijk een beter jaar was dan 2018. Bij de Nederlanders van 65+ is slechts 20%, waarbij overigens meer dan de helft van hen 'Neutraal' is.

Gelijkaardige patronen zien we ook voor mensen in de nabije omgeving, Nederland, Europa en de wereld. U kunt deze schaalniveau's linksboven in de figuur selecteren.

Tot slot hebben we nog een opsplitsing gemaakt voor de achterbannen van de verschillende partijen. Het valt daarbij op dat GroenLinkers en VVDers de ontwikkeling van hun persoonlijke leven ongeveer gelijk beoordelen, maar er behoorlijk grote verschillen optreden als het over Nederland gaat. De PVV-, 50PLUS-, Forum voor Democratie- en de SP-achterbannen beoordelen verleden jaar het meest ongelukkig, met uitzondering van de SP en 50PLUS wanneer naar Nederland wordt gevraagd.

Dit onderzoek werd uitgevoerd op een panel van 7249 gewogen respondenten.

30 december 2019: Meningen over beperking vuurwerk

Steeds meer mensen zijn voorstander van een beperking voor het afsteken van vuurwerk op oudejaarsavond. Kieskompas onderzocht of Nederlanders liever enkel vuurwerkshows door de gemeente zouden aanschouwen, of of ze zelfs liever helemaal geen vuurwerk meer willen op de jaarwisseling.

Meer dan de helft van de Nederlanders is voorstander om enkel hun gemeente nog vuurwerk te laten afsteken (56%). Meer dan vier op de tien Nederlanders zou liefst vuurwerkshows helemaal afgeschaft zien; ouderen liever dan jongeren, vrouwen liever dan mannen.

Toch vindt meer dan de helft van de Nederlanders (54%) dat vuurwerk op oudejaarsavond bij de Nederlandse tradities hoort. We zien dan ook een groot verschil tussen de Nederlanders die vinden dat vuurwerk bij de Nederlandse tradities hoort, en zij die dat niet vinden.

Bovendien zijn er ook grote verschillen tussen de meningen van de achterbannen van de verschillende politieke partijen.

We zien relatief weinig verschil in de redenen waarom men vuurwerk liever niet dan wel ziet. De voornaamste reden blijkt echter toch te zijn dat vuurwerk gevaarlijk is, gevolgd door de gevolgen voor het milieu en de stress die het dieren bezorgt.

Dit onderzoek werd uitgevoerd op een panel van 7249 gewogen respondenten.

24 december 2019: Kerst is het favoriete feest van Nederland

Kerst is veruit het favoriete feest van de Nederlander. Bijna de helft van de Nederlanders geeft aan Kerst als favoriete feest te hebben, gevolgd door Sinterklaas en hun eigen verjaardag. Let wel op: we stelden deze vraag enkele weken voor Kerst.

Zo'n 92% van Nederland viert Kerst. Bijna 86% van Nederland viert Kerst met hun familie. Ook nieuwjaar wordt het meeste met familie gevierd, hoewel bijna 42% het (ook) met vrienden viert.

Het hoeft niet te verbazen dat de achterban van de christelijke partijen meer gehecht is aan het Kerstfeest dan andere partijen.

20 november 2019: tevredenheid werkuren
1 november 2019: Dag van het veganisme

Negen op de twintig Nederlanders let op hun vleesconsumptie. In het kader van Wereld Veganismedag, onderzocht Kieskompas hoe het met onze eetgewoonten zit. Bijna 40% van de Nederlanders noemt zich flexitariër. Dat is iemand die bewust minder vlees of dierlijke producten eet. Vrouwen zijn 73% meer geneigd zichzelf flexitariër te noemen dan mannen, en zijn bijna drie tot vier keer zo vaak vegetariër of veganist (resp.). Een veganist is iemand die geen dierlijke producten eet, zoals eieren of melk.

We zien ook grote verschillen tussen de aanhang van de verschillende politieke partijen. Niet onverwachts kent de Partij voor de Dieren het minste vleeseters, gevolgd door GroenLinks. De aanhang van de PVV en SGP staatn met voorsprong bovenaan wat vleeseters betreft, gevolgd door Forum voor Democratie. De partij DENK is bij de resultaten niet meegenomen, omdat het aantal DENK-stemmers onder de respondenten te gering is.

Ook interessant is te kijken naar de redenen die respondenten aangeven voor hun eetgedrag. We vroegen enkel veganisten, vegetariërs en flexitariërs naar hun motivatie. Bij flexitariërs zijn zorgen om het milieu de meest genoemde reden, terwijl het bij veganisten en vegetariërs in de eerste plaats om dierenwelzijn gaat.

Dit onderzoek werd uitgevoerd op het VIP-panel van Kieskompas in oktober (n=7812, meer informatie over het panel vindt u onder 'Over het VIP-panel').

29 oktober 2019: Internationale internetdag

Vandaag is het de internationale internetdag. Het is dan ook precies 50 jaar geleden dat de eerste elektronische boodschap tussen twee computers verstuurd werd. Het ontstaan van het internet heeft het leven van mensen behoorlijk veranderd. Maar hoe kijken we naar deze verandering? Was het leven niet veel beter zonder internet geweest? We vroegen onze panelleden hiernaar in het VIP-panel van oktober (n=7812, meer informatie over het panel vindt u onder 'Over het VIP-panel').

In het onderzoek komt naar voren dat ruim 60% van de Nederlanders het (helemaal) eens is met de stelling 'Internet heeft mijn leven verbeterd'. Ongeveer 15% van de Nederlanders is het hier (helemaal) niet mee eens. Minder dan de helft van de mensen is echter van mening dat het internet ons dichter bij elkaar gebracht heeft (ruim 40%). Dit is echter nog steeds een grotere groep dan de mensen die het hier (helemaal) niet mee eens zijn (zo'n 30%).

Het valt daarbij tevens op dat meer jongeren en ouderen liever in een wereld zonder internet zouden willen leven dan Nederlanders tussen 35 jaar en hun pensioenleeftijd.

Interessant, en niet onverwacht, is het verschil in leeftijd tussen jong en oud in ervaring met online daten.


Artikel Trouw: Complotten

Onder kiezers van de PVV, Forum voor Democratie en 50Plus is het geloof in complottheorieën het grootst. Hoger opgeleiden geloven gemiddeld minder in samenzweringen, maar een hoogopgeleide FvD’er nog altijd meer dan een laagopgeleide D66’er.

De onderzoekers kozen dertig gangbare complottheorieën die vooral op sociale media de ronde doen. Ze toetsten vervolgens de mate waarin Nederlanders hierin geloven, van heel waarschijnlijk naar heel onwaarschijnlijk. Het onderzoek is naar zo'n 15.000 mensen uitgestuurd. Meer dan 4000 mensen vulden in augustus een vragenlijst in. De antwoorden zijn vervolgens zo gewogen dat ze representatief zijn voor de Nederlandse bevolking.

Het volledige artikel van Trouw vindt u hier.


VIP-panel september: vrijheid van meningsuiting en de het proces van Geert Wilders

Tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 vroeg Geert Wilders van de PVV zijn publiek of ze meer of minder Marokkanen in Nederland wilden. Op dit moment loopt er een proces in hoger beroep tegen Geert Wilders over deze uitspraken. Wij onderzochten hoe Nederland hierover denkt (n=7862).

De meerderheid van de Nederlanders vind dat deze uitspraak niet door de beugel kan, maar ongeveer 1 op de 3 vindt dat wel kunnen.

Vindt Nederland dan ook dat er grenzen zijn aan de vrije meningsuiting? Meer dan 7 op 10 Nederlanders vindt van wel! Maar als we dat even per partij bekijken, dan zien we grote verschillen terug.


VIP-panel augustus: Alcoholvrij bier

Eén op de negen Nederlanders drinkt wekelijks minstens één alcoholvrij biertje. Vooral mensen die nog moeten rijden of die alcohol willen matigen kiezen voor een maltvariant. Daar staat tegenover dat ongeveer de helft nooit een 0.0-biertje bestelt. Dat blijkt uit onderzoek dat Kieskompas in opdracht van Local Focus heeft uitgevoerd.

Bijna de helft van de alcoholvrije bierdrinkers kiest voor dit alternatief omdat ze nog moeten rijden. Ruim een kwart van de ondervraagden wil minder alcohol drinken en kiest daarom voor een 0.0, en een vijfde kiest voor een alcoholvrije variant om nieuw biertje uit te proberen.


VIP-panel augustus: Buitenaardse wezens

De eerste onderzoeksresultaten met betrekking tot de complottheorieën vindt u hier. Aankomende maand zullen in het dagblad Trouw en op deze pagina nieuwe artikelen gepubliceerd worden.


VIP-panel juli: Appverbod

Sinds 1 juli geldt in Nederland het zogenaamde appverbod op de fiets. Dit betekent dat fietsers tijdens het rijden geen mobiel elektronisch apparaat meer mogen vasthouden. In het Kieskompas VIP-panel vroegen wij Nederlanders naar hun mening over het ingevoerde appverbod.

Op basis van 5095 gewogen respondenten blijkt meer dan 80% van de Nederlanders het er (helemaal) mee eens te zijn dat bellen op de fiets onveilig is. Appen op de fiets vindt zelfs meer dan 90% van de Nederlanders onveilig. Veel Nederlanders verwachten dan ook dat het verkeer veiliger zal worden door het appverbod en geven aan blij te zijn met deze nieuwe wet. In de onderstaande interactieve figuur kunt u precies zien hoe de stellingen beantwoord zijn.


VIP-panel mei: Rutte meest bekwaam, Baudet onderaan

Op 23 mei vonden de Europese Parlementsverkiezingen plaats. Nadat de verkiezingsuitslag officieel werd vastgesteld, is aan het Kieskompas VIP-panel een 'post-election' onderzoek uitgestuurd. Eén van de vragen luidde als volgt: 'Hoe bekwaam vindt u de onderstaande politici?' Er kon geantwoord worden op een schaal van 0 (Onbekwaam) tot en met 10 (Bekwaam).*Wegens het geringe aantal DENK-stemmers in dit onderzoek is deze partij en de politiek leider niet in de uitkomsten meegenomen.* 

Op basis van 3544 gewogen respondenten blijkt dat Mark Rutte door Nederlanders als meest bekwaam wordt gezien met een score van 7,15 op 10. Gert-Jan Segers eindigt op de tweede plek met een score van 6,72 op 10, ondanks dat ChristenUnie over een relatief klein aantal zetels beschikt. Ongeveer de helft van de mensen gaf aan (nog) niet te weten hoe bekwaam de nieuwe fractievoorzitter van het CDA (Pieter Heerma) is.

Thierry Baudet wordt als minst bekwame politicus gezien met een gemiddelde score van 4,46 op 10. Bij zijn eigen Europese achterban staat hij echter ruim bovenaan met een gemiddelde score van 8,19. Dit is niet voor elke partijleider het geval. Mensen die afgelopen Europese Parlementsverkiezingen voor D66 gestemd hebben, vinden Mark Rutte, Gert-Jan Segers, Lodewijk Asscher en Jesse Klaver bekwamer dan hun eigen nationale partijleider, Rob Jetten. 

Naast de hierboven genoemde zaken, vallen er nog meer dingen op! Door middel van de onderstaande interactieve figuur kunt u precies zien hoe de Europese achterban van een partij over de nationale partijleider denkt.

Hieronder kunt u ook nakijken hoe de Europese achterban van de verschillende partijen precies de verschillende partijleiders beoordelen. Zo valt bijvoorbeeld op hoe Mark Rutte van 10% van de Nederlanders zowel een 10/10 als een 0/10 krijgt, terwijl bijna één derde van de VVD-stemmers hem een 10 geeft. 


Eerder VIP-panels & Onderzoeken

Benieuwd naar eerdere bevindingen uit het VIP-Panel en de Kieskompas-data? Hieronder vindt u een selectie, maar in ons nieuwsoverzicht kunt u nog veel meer onderzoeksresultaten van Kieskompas vinden!

Eerder dit jaar onderzochten wij opinies rondom vliegenveiligheid in het verkeerdodenherdenking en XTC productie. Op basis van Kieskompas-data onderzochten wij opvattingen rondom de Europese Parlementsverkiezingen 2019.

Over het VIP-panel
Samenstelling VIP-panel

Elke maand onderzoeken wij de opinies van Nederlanders over allerlei actuele onderwerpen via online panelonderzoek. Hiervoor hebben we een speciaal VIP-panel samengesteld. Dit panel bestaat uit zo'n 25.000 Nederlanders en uitkomsten zijn representatief voor de Nederlandse bevolking (18+) op de variabelen geslacht, opleiding, leeftijd, provincie en stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen. Sinds december 2019 wordt ook een weging uitgevoerd op afkomst.

Het VIP-panel is samengesteld op basis van een gestratificeerde steekproef (stratified random sampling) uit het opt-in Kieskompas-panel, rekening houdend met vier karakteristieken: geslacht, leeftijdscategorie, provincie en opleidingsniveau. Waar nodig wordt het VIP-panel aangevuld door middel van het zogenaamde river sampling.

Over het algemeen neemt tussen de 35% en 40% van het panel deel aan ons online opinie-onderzoek.

Weging data

Om de resultaten generaliseerbaar voor stemgerechtigde inwoners van Nedrland te maken, voert Kieskompas een weging uit op de resultaten van het Kieskompas. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van een iteratieve poststratificatiemethode op basis van verschillende populatie-eigenschappen. 

Hieronder wordt de standaard toegepaste wegingsmethode toegelicht. Specifieke onderzoeken kunnen licht aangepast zijn om beter aan te sluiten bij het onderzoeksopzet. 

Er is gewogen met twee zogenaamde joint distributions en een marginal distribution. De eerste bestaat uit Eurostat-censusdata uit 2011:

  • leeftijd (6 categorieën),
  • geslacht (2 categorieën),
  • opleiding (2 categorieën)
  • provincie (12 categorieën)

De tweede verdeling betreft de regionale verkiezingsresultaten van de Tweede Kamerverkiezingen 2017 (bron: verkiezingsuitslagen.nl van de Kiesraad). Hierbij wordt per provincie elke zetelende partij afzonderlijk gewogen, net als alle andere partijen samen, blanco-stemmers en niet-stemmers. Jongeren die ouder dan 18 zijn maar bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen nog niet mochten stemmen, worden afzonderlijk gewogen.

Tenslotte wordt een weging uitgevoerd op afkomst, waarbij Nederlandse afkomst, westerse afkomst, en niet-westerse afkomst afzonderlijk worden gewogen.

Gewichten hoger dan het 99,5e percentiel zijn getrimd.

Deze informatie is steeds accuraat voor het laatst uitgevoerde onderzoek, maar kan beperkt afwijken voor eerdere onderzoeken.

Deze informatie gebruiken?

De informatie op deze pagina is vrij te gebruiken en te publiceren. Gelieve steeds Kieskompas duidelijk als bron aan te geven, en te vermelden dat de volledige methodologische verantwoording van het onderzoek op onze website is terug te vinden.

Zelf iets onderzoeken?

Kieskompas voert elke maand grootschalig panelonderzoek uit onder kiesgerechtigde inwoners van Nederland. Daar kunt u ook gebruik van maken! We kunnen één of meerdere vragen aan ons panel voorleggen, of een zelfstandig onderzoek opzetten. Contacteer ons via info@kieskompas.nl om te bekijken wat we voor u kunnen betekenen. Meer info vindt u hier.